Wijsbegeerte

Ik lees momenteel een boek van Maarten ’t Hart met de pakkende titel:  Een deerne in lokkend postuur. Persoonlijke kroniek 1999 staat eronder. Het is een soort dagboek waarin o.a. ook herinneringen opgehaald worden.  Het is tot nu een boeiend boek, de geestige noot ontbreekt niet, de muzikale al helemaal niet, veel over Bach en andere componisten, allerlei beschouwingen, kortom een zeer prettig boek. Tot…..ik op een gegeven moment begon te lezen over wat Maarten zo allemaal dacht over de wijsbegeerte of filosofie. Kijk, ik ken wel wat namen, die ik hier niet allemaal zal noemen, maar meer dan de namen stelt het bij mij eigenlijk niets voor. Ik heb nooit iets van Immanuel Kant gelezen om maar iemand te noemen. Als jonge man begon hij, Maarten ’t Hart dan,  razend benieuwd allerlei filosofische werken te lezen. Ik herken dat wel een beetje, want wij lazen Sartre. Spannend, want Parijs……(o là là), over die artistieke sombere in het zwart geklede  existentialisten -wat wij ook deden natuurlijk-  én ook nog een keer verboden door de katholieke kerk. Tenminste dat dachten en hoopten wij. Het moest dus stiekem. Wij gaven het onder de schoolbanken aan elkaar door.  Op een gegeven moment stopten wij ermee, geleidelijk. Maarten ging door. Hij somt een heleboel zeer bekende filosofen op wiens werk hij daadwerkelijk gelezen heeft, verwijt sommigen dat zij hun natuurwetenschappen niet beheersen en dus rustig over feitelijk al lang achterhaalde dingen schrijven, hij noemt ze gewoon dom en vindt de filosofie in de meeste gevallen stom en zonde van de tijd. Bovendien stelt hij bij zeer velen het antisemitisme aan de kaak. Stel dat ik zou moeten denken dat dit alles geestig en satirisch bedoeld is, lijkt mij de volgende zin toch te veelzeggend: “Als de wijsbegeerte echt iets voorstelt………, hoe moeten wij dat dan rijmen met het feit, dat zo’n levensgroot vooroordeel als het antisemitisme eeuwenlang óók door met name de Duitse wijsbegeerte werd uitgedragen en derhalve óók via de Duitse wijsbegeerte tot Auschwitz heeft kunnen leiden?”     Tevens stelt hij voor alle wijsgeren van de universiteit te jagen. “Kan het eindelijk eens afgelopen zijn met die gevaarlijke onzin?”  Kijk, daar zit ik nu een beetje over na te denken. Tamelijk kras, nietwaar?

Advertenties

14 thoughts on “Wijsbegeerte

  1. Is het probleem van Maarten misschien dat filosofie teveel lijkt op theologie: absoluut geen exact vak?
    Is hij uitgekeken op de theologie (waarmee hij blijkbaar veel heeft geworsteld) en neemt hij nu de filosofie op de korrel?
    Zelf ben ik er nooit aan toe gekomen om me degelijk in de filosofie te verdiepen. In mijn opleiding kwam het niet aan de orde: dagopleiding LTS en verder schriftelijke vakopleidingen. Ik ben wel (oppervlakkig?) geïnteresseerd en heb er ook wel over gelezen. Kan heel interessant zijn, maar soms ook heel vermoeiende woordenbrij.
    Toch kan een zin uit zo’n lettersoep heel inspirerende gedachten oproepen.

    • Ik dacht dat Maarten meer worstelde met de ouderlingen, kortom de dienaren van de kerk dan met de theologie zelf. Maar dat weet ik niet zeker. Ik dacht dat hij alleen biologie gestudeerd had en verder veel piano en orgel speelde (en ook daarvoor studeerde).

  2. Maarten stookt graag vuurtjes op. Al gaan er nu toch ook stemmen op die psychologie en filosofie uit het pakket van de universiteiten willen halen, omdat het geen echte wetenschap is en iedereen erover zeggen kan wat hij maar wil. Iets wat ik eigenliokjk al heel vaak heb gedacht. Dat juist in deze takken van sport zoveel lieden door de mand vallen (Stapel, Diekstra enz.) komt alleen omdat hun al dan niet overgeschreven denkbeelden geen wetenschappeljke ondergrond hebben, maar slechts meningen zijn.
    Maar Sartre: ik zie me nog lopen in die zwarte door mijn moeder gebreide trui (die na iedere was langer werd) en de zware gesprekken die we over existentialisme hadden.
    op zolderkamertjes. Visnetten aan het plafond, kaarsen in een lege chiantifles…

  3. @Tagrijn: ja, maar in de psychologie worden er tenminste nog dingen getest, en wordt er ook gebruik gemaakt van de toenemende kennis van de werking van de hersenen. Ja, Stapel verzon de resultaten, maar dat kan in elke tak van de wetenschap, is in de natuurkunde ook wel voorgekomen.

  4. Ik kan me wel vinden in Maartens opvatting.
    Meer zal ik er niet over zeggen, voordat je weet heb ik een ellenlange reactie staan. Omdat filosofie me zo ergert:-)

  5. Anti-semitisme was vroeger overal gemeengoed. Dus waarom niet bij filosofen? Dat zijn ook maar mensen, die beinvloed worden door de tijdgeest en hun achtergrond. Pas na 1945 is men een beetje anders gaan denken in Europa. Het is ook nog niet zo heel lang geleden dat bijv. in de RK kerk het idote fabeltje werd verteld dat joodse mensen christelijke kinderen offerden.
    Nu is dat allemaal ongelooflijk, maar het vooroordeel was enorm.

  6. Zelf heb ik niet veel filosofie gelezen, maar de Duitse die ik gelezen heb, Nietzsche, veroordeelde het antisemitisme nou juist erg. Extra vreemd is het dan dat de Holocaust zo mede aan hem wordt opgehangen. Ik weet wel: de vervalsing van N’s zus, maar toch.

    Ja, die Maarten… die zegt het graag een beetje stoutmoedig en absoluut. Hij lijkt daarin op Nietzsche. Ja… onze schrijvende rattenkenner is eigenlijk zelf een soort filosoof.

    Knipoog.

    Martijn

  7. Jammer dat filosofie altijd in de hoek van vaagheid en geneuzel wordt gezet. De analytische filosofie is zeker niet vaag, altijd goed te controleren en te verifiëren en helpt juist ook exacte wetenschappers om eens op een metaniveau over hun eigen vakgebied na te denken.
    Verder ben ik wel een fan van Maarten, maar in dit opzicht ben ik het absoluut niet met hem eens.

    • Hermieneke, ik hoopte al dat jij zou reageren. Ik zelf weet er absoluut te weinig van en ik was nogal verbaasd over zijn resolute conclusie: weg met die onzin.
      Ik ben blij jouw mening in deze te horen. Ik ga evt. wat lezen binnenkort over analytische filosofie, als ik er wat over kan vinden. Of zou dat veel te moeilijk zijn voor een leek?
      Mijn hartelijke groeten, Th.

      Groetjes, Th.

  8. Thérèse. ik ben een zeer grote fan van Maarten en ik lees mijn hele leven al erg veel. Wat me niet bevalt werp ik overboord, het overige onthoud ik, hoe lang nog weet ik niet natuurlijk:-)
    Wil je me s.v.p. even je e-mail adres doormailen? Ik ben het helaas kwijt en ik wil je iets vertellen.
    Groetjes, Loes

    • Het boek van Maarten bevalt me erg, hoor, alleen bij de gedachten over de filosofie stopte ik even, helemaal perplex en dacht: “wat zouden mijn lezers ervan denken?” maar ik lees gewoon verder.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s