Een curiositeit

april 2013 298Wat ik nu tweedehands op de kop heb getikt, is werkelijk iets bijzonders. Een ingelijst dingetje met illustraties en tekst van de smartlap  ‘Het stille klooster’  of Oorlogsleed eener moeder. Ik kocht het als cadeautje voor Hans, die in zijn a.s. boek juist over oorlogen aan het schrijven is. Oorlogen waarin de Nederlanders vochten met de Pruisen, de Fransen, de Russen en de Engelsen en dan ook nog eens met elkaar, want je had de Patriotten die een republiek wilden en de Orangisten die een stadhouder voorstonden, als ik het allemaal goed begrepen heb, hoor. Dát waren vreselijke tijden, zeg. Er werd gesneuveld én gesneuveld…  En zo zagen die grenadiers of hoe ze ook heten er ongeveer uit, hun uniformen dan. Kan mijn echtgenoot fijn door geïnspireerd raken, dacht ik zo en bovendien denken aan hoe erg het ook in die tijden was, waarin een voorvader van hem ‘chirurgijn’ was. Een soort dokter dus, die zich niet hoefde te vervelen, want veel soldaten sneuvelden niet helemaal maar raakten in de strijd toch wel heel akelig gewond. En juist dat wordt zo treffend verwoord en afgebeeld.

 april 2013 296april 2013 297

Het lied is al vaak gezongen, maar ik geef u een link naar een vertolking van de Zangeres zonder Naam en eentje van twee zingende zusjes, voor het geval u er niet genoeg van kunt krijgen.

Even een kleine waarschuwing: noch de tekst noch de illustraties zijn geschikt voor jeugdige kindertjes of grote mensen met een erg gevoelige ziel.

Advertenties

13 gedachten over “Een curiositeit

  1. Wat geinig, Thé. Ik heb zo’n zelfde poster (of hoe heet zoiets?) gezien in het Museum Van Speelklok tot Pierement in Utrecht. De straatmuzikanten van lang geleden hingen dan deze tekst met illustraties op en met een klein handorgeltje als begeleiding zongen zij dan zo’n tranentrekkende smartlap. Het publiek kon zo het verhaal zien en – als ze konden lezen – meezingen.

  2. Het leuke is dat dit dus de feitelijke smartlap is. De lap waarop het smartelijke verhaal geschreven en uitgebeeld stond. Het lied is daarnaar genoemd.

  3. ja, we mogen ontzettend blij zijn dat we in deze tijd leven, en op deze plek! Gun het anderen ook, zeg ik dan altijd, en misschien zeggen deze prenten het ook wel!

  4. Vertaling van ‘Leise tönt die Abendglocke’, rond 1870 geschreven als produkt van de Frans-Duitse oorlog. Moeilijk dus te benoemen tot smartlap. Het is een Duits volkslied. Dat smartlap is afgeleid van een lap waarop een “smartelijk verhaal is geschreven en uitgebeeld stond” klinkt aannemelijk, maar is een verzinsel. Wel werd in het verleden gebruik gemaakt van roldoeken die straatzangers gebruikten om hun liederen te ondersteunen.

    • Ha Aron, zeer bedankt voor je inlichtingen. Dat wist ik allemaal niet. Maar als je ‘smartlap’ figuurlijk beschouwt, wat ik zelf ook deed, is het toch wel een hele lap vol met smart (en kommer en ellende)?
      Groetjes Mam.

    • Dat verzinsel hoorde ik anders ooit van een officiele rondleider in het speelklokkenmuseum. Lang geleden, dat wel. Hebben ze ons toen zo maar iets op de mouw gespeld?

      • Ja, dat hebben ze je op de mouw gespeld. Het woord smartlap is eind jaren vijftig, begin jaren zestig ontstaan als een spottende benaming voor bepaalde liederen. Het klinkt aannemelijk en daarom komt het verhaal ook steeds terug. Sorry.

  5. “Oorlogsleed eener moeder”… ja ja, heel zielig voor die moeder natuurlijk, maar wat te denken van die arme drommel die daar met beide beenen afgeschoten en nog z’n rechterhand ook? Als de fonteinen van Versailles! Dat is een ander paar mouwen! Maar goed… ook sneu voor de moeder. Overigens heb ik ook nog De Zangeres’ “Eduard en Lena” gedraaid en die is toch heel anders. Goed bezig daar, Mam!

  6. Wat is dit ontzettend leuk. Een echte ingelijste smartlap.Hoeveel mensen zouden eigenlijk weten dat zo’n lap de bron is van het woord smartlap…

  7. Poeh, ik ben weer heel wat wijzer. Die zingende zusjes brengen het wat dramatischer dan de Zangeres, bij haar heb ik het idee van: ‘holadiee, inhaken mensen.’ Maar over al die gruwelijke verwondingen wordt gelukkig niet gezongen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s